{"id":2876,"date":"2019-05-04T13:07:32","date_gmt":"2019-05-04T11:07:32","guid":{"rendered":"http:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/?page_id=2876"},"modified":"2026-10-01T10:41:57","modified_gmt":"2026-10-01T08:41:57","slug":"houdain-lez-bavay","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/","title":{"rendered":"Houdain-lez-Bavay"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"840\" height=\"545\" data-attachment-id=\"2877\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/015_001\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/015_001.jpg?fit=953%2C618&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"953,618\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556963658&quot;}\" data-image-title=\"015_001\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/015_001.jpg?fit=840%2C545&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/015_001.jpg?resize=840%2C545\" alt=\"\" class=\"wp-image-2877\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/015_001.jpg?w=953&amp;ssl=1 953w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/015_001.jpg?resize=300%2C195&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/015_001.jpg?resize=768%2C498&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 85vw, (max-width: 909px) 67vw, (max-width: 1362px) 62vw, 840px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Vue a\u00e9rienne de Houdain-lez-Bavay<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le village de Houdain-lez-Bavay a sans doute une origine romaine, comme Bavay. Il semble que ces carri\u00e8res ont fourni la pierre n\u00e9cessaire \u00e0 la construction de tous les \u00e9difices de cette \u00e9poque. cf Le Trou des Sarrazins ci-dessous.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Apr\u00e8s l\u2019Antiquit\u00e9, Houdain entre dans le domaine de l\u2019\u00e9glise Sainte\u2011Aldegonde de Maubeuge, \u00e0 laquelle le village fut l\u00e9gu\u00e9 d\u00e8s le haut Moyen \u00c2ge. Une charte du 15 mai 1420 confirme que l\u2019\u00e9glise exer\u00e7ait d\u00e9j\u00e0 la justice et la seigneurie sur Houdain, par l\u2019interm\u00e9diaire de son bailli Jakes Ploumers. Ce texte ne cr\u00e9e pas la seigneurie : il en r\u00e9glemente les usages, les amendes et les droits, attestant une domination eccl\u00e9siastique bien ant\u00e9rieure.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c0 partir du Moyen \u00c2ge central, Houdain entre dans le cadre f\u00e9odal du comt\u00e9 de Hainaut o\u00f9 son histoire s\u2019articule avec celle de Bavay. Pendant toute la p\u00e9riode f\u00e9odale, le village rel\u00e8ve du comt\u00e9 de Hainaut et d\u00e9pend administrativement et judiciairement de la pr\u00e9v\u00f4t\u00e9 de Bavay, dont il constitue l\u2019un des villages soumis \u00e0 l\u2019autorit\u00e9 du pr\u00e9v\u00f4t. Houdain poss\u00e8de toutefois ses propres seigneuries f\u00e9odales, distinctes de la ville comtale, comme le fief de Wadempr\u00e9au, tenu successivement par les Ghistelles, les Harchies et les Du Chasteler. Cependant, ce fief illustre parfaitement l\u2019imbrication entre Houdain et Bavay : plusieurs de ces seigneurs exerc\u00e8rent \u00e9galement des fonctions pr\u00e9v\u00f4tales \u00e0 Bavay. Ainsi, les m\u00eames familles cumulent \u00e0 la fois des droits f\u00e9odaux \u00e0 Houdain et des responsabilit\u00e9s administratives au sein de la pr\u00e9v\u00f4t\u00e9 de Bavay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Houdain comptait \u00e9galement un autre fief, celui du village m\u00eame, dont les premi\u00e8res mentions remontent au Moyen \u00c2ge central. En 1202, Guido de Houdain, chevalier banneret du Hainaut, se croisa avec le comte Baudouin IX, ce qui atteste l\u2019existence d\u2019une lign\u00e9e noble portant le nom du village. En 1313, un autre membre de cette famille, Nicolas de Houdain, donna son h\u00f4tel de Mons et plusieurs biens pour y fonder un h\u00f4pital destin\u00e9 aux pauvres. Ces mentions montrent qu\u2019une famille \u00ab de Houdain \u00bb d\u00e9tenait alors le fief du lieu, avant de dispara\u00eetre des sources au cours du XIV\u1d49 si\u00e8cle.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Au XVe si\u00e8cle, le fief d\u2019Houdain est tenu par la famille Verdiel ou Vredeau. Les chroniques du baron Kervyn de Lettenhove mentionnent en 1473 Antoine Vrediau, seigneur de Beaumont\u2011en\u2011Cambr\u00e9sis et d\u2019Houdain\u2011lez\u2011Bavay. Ce lignage, issu de Jean Vredeau, pr\u00e9v\u00f4t de Valenciennes au d\u00e9but du XVe si\u00e8cle, poss\u00e9dait plusieurs fiefs dans le Hainaut et dans le Cambr\u00e9sis. Le mariage de Jeanne ou Jacqueline de Verdeau, fille probable d\u2019Antoine, avec Philippe de Baulduin, pr\u00e9v\u00f4t de Valenciennes et seigneur d\u2019Arondeau \u2014 fief situ\u00e9 \u00e0 Roncourt\u2011les\u2011P\u00e9ruwelz\u2014 entra\u00eena vraisemblablement la transmission du fief d\u2019Houdain dans cette famille. Philippe de Baulduin tenait \u00e9galement le fief de la Cantraine \u00e0 Forest\u2011en\u2011Cambr\u00e9sis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le toponyme local \u00ab Bois Verdiaux \u00bb, conserv\u00e9 dans le cadastre, perp\u00e9tue encore aujourd\u2019hui le nom des Verdiel\/Vredeau, derniers seigneurs attest\u00e9s du fief d\u2019Houdain.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Houdain comptait enfin un troisi\u00e8me fief, celui de Fontenoy, correspondant au hameau situ\u00e9 au nord du village, en bordure de Fayts \u2014 commune aujourd\u2019hui en Belgique mais relevant autrefois des Pays\u2011Bas m\u00e9ridionaux.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"840\" height=\"580\" data-attachment-id=\"30363\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/chateau-fontenoy\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Chateau-Fontenoy.jpg?fit=1093%2C755&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1093,755\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1790721738&quot;}\" data-image-title=\"Chateau Fontenoy\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Chateau-Fontenoy.jpg?fit=840%2C580&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Chateau-Fontenoy-1024x707.jpg?resize=840%2C580&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-30363 size-full\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Chateau-Fontenoy.jpg?resize=1024%2C707&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Chateau-Fontenoy.jpg?resize=300%2C207&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Chateau-Fontenoy.jpg?resize=767%2C530&amp;ssl=1 767w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Chateau-Fontenoy.jpg?w=1093&amp;ssl=1 1093w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 85vw, (max-width: 909px) 67vw, (max-width: 1362px) 62vw, 840px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le b\u00e2timent actuel, une grande maison en brique remani\u00e9e au XIX\u1d49 si\u00e8cle, occupant l\u2019emplacement de l\u2019ancien ch\u00e2teau, d\u00e9j\u00e0 repr\u00e9sent\u00e9 sous cette forme sur le cadastre de 1927.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c0 l\u2019origine simple lieu\u2011dit agricole, Fontenoy ne devient un fief qu\u2019au d\u00e9but du XVIII\u1d49 si\u00e8cle, lorsque S\u00e9verin\u2011Joseph d\u2019Espiennes, chevalier issu d\u2019une ancienne famille noble du Hainaut, y \u00e9tablit sa r\u00e9sidence apr\u00e8s son mariage c\u00e9l\u00e9br\u00e9 \u00e0 Mons le 7 octobre 1708 avec Marie\u2011Agn\u00e8s Th\u00e9r\u00e8se de Bailliencourt. Par son statut seigneurial, il fait du domaine de Fontenoy une v\u00e9ritable seigneurie locale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Les actes paroissiaux de Houdain \u00e9clairent la vie du domaine : en 1721, plusieurs naissances concernent les enfants de Jean Adrien Gosse, censier exploitant la ferme de Fontenoy. Les parrains et marraines sont les enfants du seigneur Despiennes, qualifi\u00e9s dans les actes de \u00ab enfants de Monsieur Delval(le), seigneur de Fontenoy \u00bb, \u201cDelval(le)\u201d \u00e9tant la forme locale de \u201cde Leval\u201d, son autre fief situ\u00e9 pr\u00e8s de Berlaimont. Cette double mention confirme \u00e0 la fois la nature agricole du lieu \u2014 une ferme seigneuriale \u2014 et l\u2019occupation seigneuriale du domaine par la famille d\u2019Espiennes. S\u00e9verin\u2011Joseph d\u2019Espiennes meurt au Fontenoy le 17 f\u00e9vrier 1729 et est inhum\u00e9 dans l\u2019\u00e9glise de Houdain, ce qui marque la fin de la p\u00e9riode seigneuriale du domaine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Apr\u00e8s la disparition du seigneur, Fontenoy redevient un domaine rural exploit\u00e9 par les censiers Gosse, encore mentionn\u00e9s comme fermiers en 1783 et 1787. Le cadastre consulaire de 1810 montre un ensemble agricole compos\u00e9 d\u2019une ferme, d\u2019un jardin, d\u2019une p\u00e2ture et de terres labourables. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"634\" height=\"486\" data-attachment-id=\"30377\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/image-3713\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1.png?fit=634%2C486&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"634,486\" data-comments-opened=\"1\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1.png?fit=634%2C486&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1.png?resize=634%2C486&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-30377\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1.png?w=634&amp;ssl=1 634w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1.png?resize=300%2C230&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 634px) 85vw, 634px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Cadastre 1831 ADN P 31 \/ 721<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En revanche, le cadastre de 1831 repr\u00e9sente un b\u00e2timent principal entour\u00e9 de foss\u00e9s, identifi\u00e9 comme le <strong>\u00ab Ch\u00e2teau du Fontenoy \u00bb<\/strong> : il s\u2019agit d\u2019une repr\u00e9sentation cadastrale d\u2019un domaine agricole de prestige. Un oratoire dat\u00e9 de 1747, d\u00e9di\u00e9 \u00e0 Notre\u2011Dame de Gr\u00e2ce, subsiste \u00e0 proximit\u00e9 imm\u00e9diate de l\u2019emplacement du domaine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"627\" height=\"835\" data-attachment-id=\"30336\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/image-3705\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-179.png?fit=627%2C835&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"627,835\" data-comments-opened=\"1\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-179.png?fit=627%2C835&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-179.png?resize=627%2C835&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-30336\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-179.png?w=627&amp;ssl=1 627w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-179.png?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 627px) 85vw, 627px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">L&rsquo;\u00e9glise Saint-Martin d&rsquo;Houdain lez Bavay <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u2019\u00e9glise Saint\u2011Martin, construite en 1782, a connu plusieurs campagnes de restauration : la toiture fut r\u00e9par\u00e9e en 1812 puis en 1884, la charpente restaur\u00e9e en 1856 par l\u2019architecte Fi\u00e9vet, et la cloche remplac\u00e9e en 1922. Une r\u00e9novation compl\u00e8te fut men\u00e9e entre 2008 et 2010.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u2019entr\u00e9e de l\u2019\u00e9glise est domin\u00e9e par un clocher\u2011porche structur\u00e9 en trois registres : le portail en plein cintre, enti\u00e8rement en pierre et encadr\u00e9 d\u2019un arc de triomphe peu saillant ; au-dessus, un large arc cintr\u00e9 aveugle en brique, surmont\u00e9 d\u2019une corniche ; enfin, une baie campanaire munie d\u2019abat\u2011sons. Une \u00e9chauguette en pierre, accol\u00e9e \u00e0 l\u2019angle du clocher, abrite l\u2019escalier menant aux cloches.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Les fa\u00e7ades lat\u00e9rales de la nef sont rythm\u00e9es par trois baies cintr\u00e9es reposant sur un soubassement en pierre. Le chevet polygonal, plus massif et tout en pierre, s\u2019ouvre par deux baies cintr\u00e9es sur chacun de ses pans lat\u00e9raux, assurant un \u00e9clairage g\u00e9n\u00e9reux du ch\u0153ur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0440\/ivr31_00590969v_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> <em>Vue g\u00e9n\u00e9rale int\u00e9rieure de l&rsquo;\u00e9glise vers le choeur.<\/em> <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u2019int\u00e9rieur se compose d\u2019une nef unique, sans piliers ni trav\u00e9es, couverte d\u2019une vo\u00fbte lambriss\u00e9e continue. Le ch\u0153ur, install\u00e9 dans le chevet polygonal, est \u00e9clair\u00e9 par quatre baies cintr\u00e9es r\u00e9parties sur ses pans lat\u00e9raux.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"366\" height=\"488\" data-attachment-id=\"2879\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/dscm-2081\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/DSCM-2081.jpg?fit=366%2C488&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"366,488\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556964840&quot;}\" data-image-title=\"DSCM 2081\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/DSCM-2081.jpg?fit=366%2C488&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/DSCM-2081.jpg?resize=366%2C488\" alt=\"\" class=\"wp-image-2879\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/DSCM-2081.jpg?w=366&amp;ssl=1 366w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/DSCM-2081.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 366px) 85vw, 366px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Le ma\u00eetre-autel <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"> On voit au retable du ma\u00eetre-autel une grande et belle toile repr\u00e9sentant le sacre d&rsquo;un \u00e9v\u00eaque, sans doute Saint Martin (XVIII e si\u00e8cle)<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0441\/ivr31_99590950v_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> L&rsquo;ancien presbyt\u00e8re de 1707 attenant \u00e0 l&rsquo;\u00e9glise. Class\u00e9 MH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"657\" height=\"940\" data-attachment-id=\"21558\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/monument-aux-morts-8\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Monument-aux-morts-2.jpg?fit=657%2C940&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"657,940\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1741964391&quot;}\" data-image-title=\"Monument aux morts\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Monument-aux-morts-2.jpg?fit=657%2C940&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Monument-aux-morts-2.jpg?resize=657%2C940&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-21558\" style=\"width:400px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Monument-aux-morts-2.jpg?w=657&amp;ssl=1 657w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Monument-aux-morts-2.jpg?resize=210%2C300&amp;ssl=1 210w\" sizes=\"auto, (max-width: 657px) 85vw, 657px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Monument aux Morts Houdain 1924<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"543\" height=\"766\" data-attachment-id=\"30338\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/image-3707\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-181.png?fit=543%2C766&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"543,766\" data-comments-opened=\"1\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-181.png?fit=543%2C766&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-181.png?resize=543%2C766&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-30338\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-181.png?w=543&amp;ssl=1 543w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/image-181.png?resize=213%2C300&amp;ssl=1 213w\" sizes=\"auto, (max-width: 543px) 85vw, 543px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Le Monument aux Morts sur l&rsquo;enclos de l&rsquo;\u00e9glise<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/Houdain-lez-Bavay_%28Nord%2C_Fr%29_mairie.JPG\/1280px-Houdain-lez-Bavay_%28Nord%2C_Fr%29_mairie.JPG\" alt=\"Houdain-lez-Bavay\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">La Mairie de Houdain-lez-Bavay. Photo Havang<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La mairie \u00e9tait une ferme \u00e0 l&rsquo;origine&nbsp;; Elle fut utilis\u00e9e un temps comme \u00e9cole des filles. Class\u00e9e MH<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0440\/ivr31_00591000x_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">La Salle des F\u00eates. Photo MH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0441\/ivr31_99592251v_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> <em>Vue g\u00e9n\u00e9rale de la salle de spectacle, la sc\u00e8ne.<\/em> Photo MH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"790\" height=\"594\" data-attachment-id=\"2881\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/capture2-21\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture2-3.jpg?fit=790%2C594&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"790,594\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556966504&quot;}\" data-image-title=\"Capture2\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture2-3.jpg?fit=790%2C594&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture2-3.jpg?resize=790%2C594\" alt=\"\" class=\"wp-image-2881\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture2-3.jpg?w=790&amp;ssl=1 790w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture2-3.jpg?resize=300%2C226&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture2-3.jpg?resize=768%2C577&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 790px) 85vw, 790px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">La salle des F\u00eates Rue des Martyrs<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elle a \u00e9t\u00e9 construite en 1929 par  les ing\u00e9nieurs-architectes Lafitte. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"652\" height=\"594\" data-attachment-id=\"2882\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/capture-52\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-11.jpg?fit=652%2C594&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"652,594\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556965877&quot;}\" data-image-title=\"Capture\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-11.jpg?fit=652%2C594&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-11.jpg?resize=652%2C594\" alt=\"\" class=\"wp-image-2882\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-11.jpg?w=652&amp;ssl=1 652w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-11.jpg?resize=300%2C273&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 652px) 85vw, 652px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> Sculpture de Sylvain Patte d\u00e9nomm\u00e9e \u00ab\u00a0Torsion\u00a0\u00bb<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cette sculpture monumentale de plus de 3 m\u00e8tres a ainsi progressivement pris la forme d&rsquo;une Torsion, c&rsquo;est son nom, qui se dresse aujourd&rsquo;hui sur son socle, rue des Martyrs, non loin de la mairie. Elle a \u00e9t\u00e9 lev\u00e9e \u00e0 l&rsquo;aide d&rsquo;une grue le 29 octobre 2012 afin de permettre au sculpteur de proc\u00e9der \u00e0 la finition.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elle a \u00e9t\u00e9 inaugur\u00e9e le samedi 12 janvier 2013. Enti\u00e8rement r\u00e9alis\u00e9e \u00e0 la main avec de la pierre bleue de Soignies, Torsion est destin\u00e9e \u00e0 rendre hommage au Bavaisis et \u00e0 ses carri\u00e8res. Le projet a \u00e9t\u00e9 financ\u00e9 par la mairie, la communaut\u00e9 de communes du Bavaisis et la Maison du patrimoine.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/i2.wp.com\/www.calvaires-avesnois.fr\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/9.Houdain-Lez-Bavay-calvaire-chemin-Delmer-X-La-Ruinse__-Hameau.jpg?resize=450%2C600\" alt=\"Calvaire chemin Delmer X La Ruinse__ Hameau\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> <em>Calvaire Chemin Delmer X La Ruinse Hameau (Photo juin 2017)<\/em> <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-jetpack-slideshow aligncenter\" data-effect=\"slide\"><div class=\"wp-block-jetpack-slideshow_container swiper\"><ul class=\"wp-block-jetpack-slideshow_swiper-wrapper swiper-wrapper\"><li class=\"wp-block-jetpack-slideshow_slide swiper-slide\"><figure><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" alt=\"\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_image wp-image-2883\" data-id=\"2883\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-r%C3%A9cemment-restaur%C3%A9-Rte-Nationale-D-2649.jpg?resize=768%2C1024\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-r%C3%A9cemment-restaur%C3%A9-Rte-Nationale-D-2649.jpg?w=768&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-r%C3%A9cemment-restaur%C3%A9-Rte-Nationale-D-2649.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"(max-width: 768px) 85vw, 768px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"wp-block-jetpack-slideshow_slide swiper-slide\"><figure><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" alt=\"\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_image wp-image-2884\" data-id=\"2884\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/3a.-5.jpg?resize=768%2C1024\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/3a.-5.jpg?w=768&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/3a.-5.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"(max-width: 768px) 85vw, 768px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"wp-block-jetpack-slideshow_slide swiper-slide\"><figure><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" alt=\"\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_image wp-image-2885\" data-id=\"2885\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/8.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-chemin-La-Ruinse-Hameau.jpg?resize=768%2C1024\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/8.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-chemin-La-Ruinse-Hameau.jpg?w=768&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/8.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-chemin-La-Ruinse-Hameau.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"(max-width: 768px) 85vw, 768px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"wp-block-jetpack-slideshow_slide swiper-slide\"><figure><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" alt=\"\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_image wp-image-2886\" data-id=\"2886\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-ND-du-Sacr%C3%A9-Coeur-rue-de-Rotteleux.jpg?resize=768%2C1024\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-ND-du-Sacr%C3%A9-Coeur-rue-de-Rotteleux.jpg?w=768&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-ND-du-Sacr%C3%A9-Coeur-rue-de-Rotteleux.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"(max-width: 768px) 85vw, 768px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"wp-block-jetpack-slideshow_slide swiper-slide\"><figure><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" alt=\"\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_image wp-image-2887\" data-id=\"2887\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/5.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-ND-de-Gr%C3%A2ce-1747-chemin-du-bois-du-Fontenoy.jpg?resize=768%2C1024\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/5.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-ND-de-Gr%C3%A2ce-1747-chemin-du-bois-du-Fontenoy.jpg?w=768&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/5.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-ND-de-Gr%C3%A2ce-1747-chemin-du-bois-du-Fontenoy.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"(max-width: 768px) 85vw, 768px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"wp-block-jetpack-slideshow_slide swiper-slide\"><figure><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" alt=\"\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_image wp-image-2888\" data-id=\"2888\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/7.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-chemin-La-Ruinse-Hameau.jpg?resize=768%2C1024\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/7.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-chemin-La-Ruinse-Hameau.jpg?w=768&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/7.Houdain-Lez-Bavay-chapelle-chemin-La-Ruinse-Hameau.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"(max-width: 768px) 85vw, 768px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"wp-block-jetpack-slideshow_slide swiper-slide\"><figure><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" alt=\"\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_image wp-image-2889\" data-id=\"2889\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/IMG_0738-e1497538136861-768x1024.jpg?resize=768%2C1024\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/IMG_0738-e1497538136861-768x1024.jpg?resize=768%2C1024&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/IMG_0738-e1497538136861-768x1024.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"(max-width: 768px) 85vw, 768px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"wp-block-jetpack-slideshow_slide swiper-slide\"><figure><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" alt=\"\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_image wp-image-2890\" data-id=\"2890\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/2.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-ND-de-la-Paix-1963-rue-des0D0A-Rocs-X-rue-du-Bois-Verdiau.jpg?resize=768%2C1024\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/2.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-ND-de-la-Paix-1963-rue-des0D0A-Rocs-X-rue-du-Bois-Verdiau.jpg?w=768&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/2.Houdain-Lez-Bavay-oratoire-ND-de-la-Paix-1963-rue-des0D0A-Rocs-X-rue-du-Bois-Verdiau.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"(max-width: 768px) 85vw, 768px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><a class=\"wp-block-jetpack-slideshow_button-prev swiper-button-prev swiper-button-white\" role=\"button\"><\/a><a class=\"wp-block-jetpack-slideshow_button-next swiper-button-next swiper-button-white\" role=\"button\"><\/a><a aria-label=\"Pause Slideshow\" class=\"wp-block-jetpack-slideshow_button-pause\" role=\"button\"><\/a><div class=\"wp-block-jetpack-slideshow_pagination swiper-pagination swiper-pagination-white\"><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"http:\/\/oratoiresetchapelles-avesnois.fr\/houdain-lez-bavay\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"3 oratoir (opens in a new tab)\">3 oratoir<\/a><a href=\"http:\/\/oratoiresetchapelles-avesnois.fr\/houdain-lez-bavay\/\">es et 5 chapelles<\/a> sont r\u00e9pertori\u00e9s \u00e0 Houdain-lez-Bavay.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.moulins-avesnois.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Houdain-lez-Bavay.png?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (opens in a new tab)\" href=\"http:\/\/www.moulins-avesnois.fr\/lhogneau-et-ses-moulins\/\" target=\"_blank\">http:\/\/www.moulins-avesnois.fr\/lhogneau-et-ses-moulins\/<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1510\" height=\"967\" data-attachment-id=\"2891\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/775_001\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/775_001.jpg?fit=1510%2C967&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1510,967\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556968650&quot;}\" data-image-title=\"775_001\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/775_001.jpg?fit=840%2C538&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/775_001.jpg?fit=840%2C538\" alt=\"\" class=\"wp-image-2891\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/775_001.jpg?w=1510&amp;ssl=1 1510w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/775_001.jpg?resize=300%2C192&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/775_001.jpg?resize=768%2C492&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/775_001.jpg?resize=1024%2C656&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/775_001.jpg?resize=1200%2C768&amp;ssl=1 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 85vw, (max-width: 909px) 67vw, (max-width: 1362px) 62vw, 840px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Scierie de marbre Dervill\u00e9<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elle fonctionne avec une turbine et une locomotive \u00e0 vapeur jusqu\u2019en 1940 et produit du courant. Elle s\u2019arr\u00eate vers 1975. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"607\" height=\"455\" data-attachment-id=\"2899\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/capture-54\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-13.jpg?fit=607%2C455&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"607,455\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556971516&quot;}\" data-image-title=\"Capture\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-13.jpg?fit=607%2C455&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-13.jpg?resize=607%2C455\" alt=\"\" class=\"wp-image-2899\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-13.jpg?w=607&amp;ssl=1 607w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-13.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 607px) 85vw, 607px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00e9molie, il n\u2019en reste que la ventellerie avec deux d\u00e9versoirs.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"840\" height=\"579\" data-attachment-id=\"2926\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/capture-56\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-15.jpg?fit=990%2C682&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"990,682\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556979448&quot;}\" data-image-title=\"Capture\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-15.jpg?fit=840%2C579&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-15.jpg?resize=840%2C579\" alt=\"\" class=\"wp-image-2926\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-15.jpg?w=990&amp;ssl=1 990w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-15.jpg?resize=300%2C207&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-15.jpg?resize=768%2C529&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 85vw, (max-width: 909px) 67vw, (max-width: 1362px) 62vw, 840px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">L&rsquo;ancien moulin du Chapitre de Maubeuge<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Quant au moulin du Chapitre de Maubeuge de 1791, il est partiellement d\u00e9truit en 1901 et la scierie appartient en 1903 \u00e0 Vital Camberlin. Elle est d\u00e9molie durant la Premi\u00e8re Guerre Mondiale. Reconstruite, elle cesse de fonctionner dans les ann\u00e9es 1950 et les b\u00e2timents sont transform\u00e9s en habitation.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\">***<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f5\/Houdain-lez-Bavay_%28Nord%2C_Fr%29_moulin_%C3%A0_vent_en_ruine.JPG\/1280px-Houdain-lez-Bavay_%28Nord%2C_Fr%29_moulin_%C3%A0_vent_en_ruine.JPG\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Vestige du moulin Giblot  <br><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le moulin Giblot du nom d&rsquo;un christ appel\u00e9 le Bon dieu de Giblot \u00e9tait d\u00e9j\u00e0 cit\u00e9 en 1739 lors d&rsquo;un octroi. Il appartenait au g\u00e9n\u00e9ral Ferrand (Jean Henry berrye) charg\u00e9 de la d\u00e9fense de la place de Valenciennes en 1793. Le notaire Pascal cl\u00e9ment G\u00e9rin en devint propri\u00e9taire \u00e0 la mort de l&rsquo;ex-g\u00e9n\u00e9ral de division. En 1853 le moulin appartenait \u00e0 Val\u00e8re Sylv\u00e8re Levent, ma\u00eetre de forges qui le loua \u00e0 plusieurs reprises. Levent devint maire et conseiller G\u00e9n\u00e9ral en 1871. Apr\u00e8s son d\u00e9c\u00e8s en 1877, le moulin passa \u00e0 Philippe Legrand, propri\u00e9taire \u00e0 Bavay qui le loua \u00e9galement. le moulin aurait servi \u00e0 scier du marbre. En 1905 il est d\u00e9j\u00e0 en ruine. L a tour subsiste encore, avec un grand trou caus\u00e9 par un bombardement allemand en 1940. il m\u00e9riterait d&rsquo;\u00eatre restaur\u00e9 eu \u00e9gard \u00e0 son pass\u00e9 et son int\u00e9r\u00eat architectural.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.moulins-a-vent.net\/Photo\/houdainlesbavay_richard.jpg?w=840&#038;ssl=1\" alt=\"Moulin Ricahrd - Houdain lez Bavay\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Le moulin Fran\u00e7ois Richard et sa tour tronconique<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vers 1860, Fran\u00e7ois Richard \u00e9rige un moulin \u00e0 pivot, provenant des remparts de Le Quesnoy. Il est renvers\u00e9 par un ouragan en 1868. Son propri\u00e9taire reconstruit alors un moulin en brique, la date \u00e9tant inscrite sur la tour. Le moulin s&rsquo;arr\u00eate vers 1907 et les ailes sont enlev\u00e9es vers 1913.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0166\/ivr31_91591257x_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> Brasserie-malterie Carlot  13 rue de l&rsquo;\u00e9cole Photo MH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0441\/ivr31_91590962x_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ancienne brasserie Carlot Photo MH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1298\" height=\"759\" data-attachment-id=\"2896\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/image-489\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/image-16.png?fit=1298%2C759&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1298,759\" data-comments-opened=\"1\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/image-16.png?fit=840%2C491&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/image-16.png?fit=840%2C491\" alt=\"\" class=\"wp-image-2896\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/image-16.png?w=1298&amp;ssl=1 1298w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/image-16.png?resize=300%2C175&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/image-16.png?resize=768%2C449&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/image-16.png?resize=1024%2C599&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/image-16.png?resize=1200%2C702&amp;ssl=1 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 85vw, (max-width: 909px) 67vw, (max-width: 1362px) 62vw, 840px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L&rsquo;ancienne brasserie-malterie Carlot dat\u00e9e de 1877 a fonctionn\u00e9 jusqu&rsquo;en 1950. Elle est maintenant une ferme .<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0440\/ivr31_00590957v_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Le ch\u00e2teau de Warnicamp actuellement maison Photo MH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0440\/ivr31_00590731x_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Photo Minist\u00e8re de la culture &#8211; base M\u00e9moire <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0440\/ivr31_00590956v_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> <em>Vue g\u00e9n\u00e9rale de l&rsquo;ancien ch\u00e2teau et des douves, depuis l&rsquo;est.<\/em> Photo MH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www2.culture.gouv.fr\/Wave\/image\/memoire\/0440\/ivr31_00590732x_p.jpg?w=840\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"> <em>Vue g\u00e9n\u00e9rale de l&rsquo;ancien ch\u00e2teau et des douves, depuis l&rsquo;angle nord-est.<\/em> Photo MH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1305\" height=\"877\" data-attachment-id=\"2897\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/capture-53\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-12.jpg?fit=1305%2C877&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1305,877\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556970348&quot;}\" data-image-title=\"Capture\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-12.jpg?fit=840%2C564&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-12.jpg?fit=840%2C564\" alt=\"\" class=\"wp-image-2897\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-12.jpg?w=1305&amp;ssl=1 1305w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-12.jpg?resize=300%2C202&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-12.jpg?resize=768%2C516&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-12.jpg?resize=1024%2C688&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-12.jpg?resize=1200%2C806&amp;ssl=1 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 85vw, (max-width: 909px) 67vw, (max-width: 1362px) 62vw, 840px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">L&rsquo;ancien ch\u00e2teau de Warnicamp <a href=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/@50.3150067,3.7888513,3a,45y,98.54h,80.26t\/data=!3m6!1e1!3m4!1sRlqq1fsM40Le2wSRtHYGWQ!2e0!7i13312!8i6656\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"3 Chemin du Bois Verdiau (opens in a new tab)\">3 Chemin du Bois Verdiau<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ce ch\u00e2teau d\u2019origine f\u00e9odale, aujourd\u2019hui demeure priv\u00e9e, conserve encore plusieurs traces de son pass\u00e9 m\u00e9di\u00e9val. Les fondations en gr\u00e8s et les douves en partie s\u00e8ches permettent de le faire remonter au XIV\u1d49 si\u00e8cle. De chaque c\u00f4t\u00e9 du pont d\u2019acc\u00e8s, deux pavillons carr\u00e9s gardent les angles du ch\u00e2teau. Dans le pignon de gauche, les murs conservent des parties en pierre, t\u00e9moins des remaniements successifs op\u00e9r\u00e9s au fil des si\u00e8cles.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Certaines fen\u00eatres et une porte ancienne de style gothique pr\u00e9sentent des caract\u00e8res architecturaux remarquables. \u00c7\u00e0 et l\u00e0, des meurtri\u00e8res et d\u2019anciennes goutti\u00e8res rappellent \u00e9galement le r\u00f4le d\u00e9fensif du site. Toutefois, l\u2019essentiel de la construction visible aujourd\u2019hui date du XVII\u1d49 si\u00e8cle. Avant la Premi\u00e8re Guerre mondiale, Warnicamp \u2014 autrefois appel\u00e9 le Wadimpreau \u2014 poss\u00e9dait encore une troisi\u00e8me tour, disparue depuis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Apr\u00e8s avoir appartenu aux barons de la Bauwette, seigneurs de Warnicamp, le ch\u00e2teau devint \u00e0 la R\u00e9volution la propri\u00e9t\u00e9 du g\u00e9n\u00e9ral Ferrand de la Caussade, d\u00e9fenseur h\u00e9ro\u00efque de Valenciennes. Pour emp\u00eacher les Autrichiens de s\u2019y installer, il y mit lui\u2011m\u00eame le feu et le d\u00e9truisit. L\u2019\u00e9difice fut de nouveau incendi\u00e9 lors de la guerre de 1914\u20111918.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La base M\u00e9rim\u00e9e en donne la description architecturale suivante : \u00ab Les b\u00e2timents s\u2019\u00e9l\u00e8vent sur un soubassement de gr\u00e8s, seuls \u00e9l\u00e9ments datant du Moyen \u00c2ge. Les niveaux sup\u00e9rieurs ont \u00e9t\u00e9 reb\u00e2tis en brique \u00e0 la fin du XVII\u1d49 ou au d\u00e9but du XVIII\u1d49 si\u00e8cle. L\u2019aile ouest est constitu\u00e9e d\u2019un corps de logis en rez\u2011de\u2011chauss\u00e9e avec comble en demi\u2011lune, couvert d\u2019une croupe bris\u00e9e. Elle se termine par un pavillon d\u2019angle couvert d\u2019un toit en pavillon en ardoise. L\u2019aile droite est constitu\u00e9e d\u2019un corps de logis s\u2019\u00e9levant sur deux \u00e9tages avec comble et pavillon d\u2019angle. L\u2019ensemble est en brique avec cha\u00eenage en pierre du pavillon et des ouvertures de l\u2019aile. L\u2019ensemble est couvert d\u2019un toit bris\u00e9 en pavillon et d\u2019une croupe. \u00bb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-large-font-size wp-block-paragraph\">***<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1205\" height=\"734\" data-attachment-id=\"2905\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/capture-55\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-14.jpg?fit=1205%2C734&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1205,734\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;credit&quot;:&quot;CARRE&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556975538&quot;}\" data-image-title=\"Capture\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-14.jpg?fit=840%2C512&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-14.jpg?fit=840%2C512\" alt=\"\" class=\"wp-image-2905\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-14.jpg?w=1205&amp;ssl=1 1205w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-14.jpg?resize=300%2C183&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-14.jpg?resize=768%2C468&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-14.jpg?resize=1024%2C624&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Capture-14.jpg?resize=1200%2C731&amp;ssl=1 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 85vw, (max-width: 909px) 67vw, (max-width: 1362px) 62vw, 840px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Le trou des Sarrazyns Rue de la carri\u00e8re<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ces trous ou grottes, assez fr\u00e9quents sur le territoire d&rsquo;Houdain et de Bellignies, sont d&rsquo;anciennes carri\u00e8res souterraines o\u00f9 les Romains ont puis\u00e9 leurs mat\u00e9riaux pour les immenses constructions qu&rsquo;ils \u00e9difi\u00e8rent \u00e0 Bavay du II au IVe si\u00e8cle de notre \u00e8re.&nbsp; En effet, les fouilles entreprises \u00e0 Bavay ont \u00e9tabli que les constructions de l&rsquo;\u00e9poque romaine avaient \u00e9t\u00e9 ex\u00e9cut\u00e9es avec le calcaire oolithique de la r\u00e9gion, appel\u00e9 vulgairement sarrazyn. Ces carri\u00e8res pr\u00e9sentaient des galeries hautes de 2 m. Leurs orifices ont \u00e9t\u00e9 bouch\u00e9s au XIX e si\u00e8cle. Dans les ann\u00e9es 1970, les travaux d&rsquo;extraction ont d\u00e9fonc\u00e9 le sol et l&rsquo;exploration est devenue impossible. Source Jean Mossay. Voir \u00e9galement le site <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Pers\u00e9e (opens in a new tab)\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/bspf_0249-7638_1923_num_20_10_7360\" target=\"_blank\">Pers\u00e9e<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1385\" height=\"955\" data-attachment-id=\"2923\" data-permalink=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/368_001\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/368_001.jpg?fit=1385%2C955&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1385,955\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1556971368&quot;}\" data-image-title=\"368_001\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/368_001.jpg?fit=840%2C579&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/368_001.jpg?fit=840%2C579\" alt=\"\" class=\"wp-image-2923\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/368_001.jpg?w=1385&amp;ssl=1 1385w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/368_001.jpg?resize=300%2C207&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/368_001.jpg?resize=768%2C530&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/368_001.jpg?resize=1024%2C706&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/368_001.jpg?resize=1200%2C827&amp;ssl=1 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 85vw, (max-width: 909px) 67vw, (max-width: 1362px) 62vw, 840px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Houdain Lez Bavay 59570 : Le village-L&rsquo;\u00e9cole Aim\u00e9 Dewitte-L&rsquo;\u00e9glise-Le ch\u00e2teau de Warnicamps 1991 Production Photoflore Anor<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-resized\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bd\/Houdain-lez-Bavay_%28Nord%2C_Fr%29_l%27Hogneau_%28panneau%29.JPG\/1280px-Houdain-lez-Bavay_%28Nord%2C_Fr%29_l%27Hogneau_%28panneau%29.JPG\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">L&rsquo;Hogneau \u00e0 Houdain-lez-Bavay<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Le village de Houdain-lez-Bavay a sans doute une origine romaine, comme Bavay. Il semble que ces carri\u00e8res ont fourni la pierre n\u00e9cessaire \u00e0 la construction de tous les \u00e9difices de cette \u00e9poque. cf Le Trou des Sarrazins ci-dessous. Apr\u00e8s l\u2019Antiquit\u00e9, Houdain entre dans le domaine de l\u2019\u00e9glise Sainte\u2011Aldegonde de Maubeuge, \u00e0 laquelle le village fut &hellip; <a href=\"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/houdain-lez-bavay\/\" class=\"more-link\">Continuer la lecture<span class=\"screen-reader-text\"> de &laquo;&nbsp;Houdain-lez-Bavay&nbsp;&raquo;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2876","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/PaOEkN-Ko","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2876"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2876\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30379,"href":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2876\/revisions\/30379"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patrimoine-avesnois.fr\/chemin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}